Zes uilen, drie kenmerken: sluier, oorpluimen en oogkleur

Vak 2 · Fauna± 2 min lezenNagekeken september 2026

Uilen staan niet op de lijst van wild in het Jachtdecreet, maar het examen vraagt wel dat je ze herkent: alle soorten uilen staan als open groep in het examenprogramma. Wie een vogel niet kan benoemen, kan ook niet weten of hij erop mag schieten.

Je hoeft niet elke veer te kennen. Kijk naar drie dingen:

de sluier: de platte krans van veren rond de ogen, die het geluid naar de oren leidt;
de oorpluimen: bosjes veren op de kop. Het zijn géén oren;
de kleur van de ogen.

De zes

Kerkuil. De enige uil met een hartvormige, witte sluier, en met zwarte ogen. Die twee samen heeft geen andere uil bij ons. Hij jaagt ’s nachts boven open veld en slaapt overdag in schuren en kerktorens.

Bosuil. Stevig en rond van silhouet, zonder oorpluimen, met donkerbruine ogen in een vrij vlakke sluier. Er is een roodbruine en een grijsbruine vorm.

Ransuil. Slanker dan de bosuil, met twee lange oorpluimen die vaak rechtop staan, en oranjegele ogen.

Velduil. Lijkt op de ransuil, maar de oorpluimen zijn zo kort dat je ze nauwelijks ziet, en de ogen zijn zwavelgeel. Ze is ook overdag actief en jaagt laag boven open terrein.

Steenuil. Klein en gedrongen, met een platte kop, gele ogen en witte, gefronste «wenkbrauwen» die hem een strenge blik geven. Van alle uilen is hij het meest bij daglicht actief.

Ruigpootuil. Ongeveer zo groot als de steenuil, maar met een rondere kop, gele ogen in een lichte sluier, een witte V boven de snavel en bevederde poten, waaraan hij zijn naam dankt.

Ezelsbrug

Hartvormig en zwarte ogen: kerkuil.
Geen oorpluimen en donkere ogen: bosuil.
Lange oorpluimen en oranje ogen: ransuil; bijna geen oorpluimen en zwavelgele ogen: velduil.
Klein, gele ogen: steenuil (platte kop, witte wenkbrauwen) of ruigpootuil (ronde kop, bevederde poten).

Test jezelf3 vragenzoals op het examen

Welke combinatie van kopkenmerken hoort bij de bosuil (Strix aluco)?

Toon het antwoord

Juist: C — Geen oorpluimen, donkerbruine ogen en een vrij vlakke sluier.

U determineert uilen op drie dingen: de vorm van de sluier, het al dan niet aanwezig zijn van oorpluimen en de oogkleur. Bij de bosuil ontbreken de oorpluimen, ligt de sluier vrij vlak en zijn de ogen donkerbruin; donkerbruine ogen zonder oorpluimen wijzen op deze soort, die daarnaast stevig gebouwd en ronder van silhouet is en bijna dubbel zo zwaar als de kerkuil. Antwoord a geeft het beeld van de ransuil, met twee grote, vaak opgerichte oorpluimen en oranjegele ogen in een afgeronde beige-roodbruine sluier, terwijl bij de bosuil net oorpluimen ontbreken en het oog donkerbruin is. Antwoord b is onjuist, want alleen de kerkuil draagt een witte sluier in hartvorm, en dan bij een zwarte iris, terwijl de geelgroene snavel bij de steenuil hoort en niet bij de bosuil.

Waar bevindt zich doorgaans het nest van de velduil?

Toon het antwoord

Juist: B — op de bodem van open terrein met lage begroeiing

De velduil is een grondbroeder: ze nestelt op de bodem van open terrein met lage vegetatie, het liefst in moerassig gebied en veen. Haar bovenzijde draagt een grof patroon van donkerbruine vlekken, waardoor ze daar goed wegvalt. Antwoord a is fout: het is de kerkuil die zich in schuren en kerktorens vestigt en er een rustige donkere hoek opzoekt om te slapen en te nestelen; de velduil broedt op de grond. Antwoord c is fout: de velduil maakt geen nest in een boom, maar op de bodem van open, laag begroeid terrein.

Welk kenmerk ziet u bij een ruigpootuil vlak boven de snavel?

Toon het antwoord

Juist: A — Een witte tekening in de vorm van een V.

Bij de ruigpootuil (Aegolius funereus) staat vlak boven de snavel een witte tekening in de vorm van een V. Die V hoort bij het kopbeeld van deze uil: 2 witte sluiers omgeven de gele ogen met hun zwarte rand, wat de « verbaasde blik » geeft die zo kenmerkend is, en de poten zijn met veren bedekt, waaraan de soort haar naam te danken heeft. Let op de verwarring met de steenuil: het silhouet van beide vogels lijkt sterk op elkaar, maar bij de ruigpootuil oogt de kop groter en ronder door het hogere voorhoofd, terwijl de steenuil een vlakke kop met een laag voorhoofd heeft. Antwoord b spreekt van een U: de tekening boven de snavel heeft de vorm van een V en niet die van een U. Antwoord c maakt die tekening zwart: de tekening boven de snavel is wit en niet zwart.

Op het examen kost een fout antwoord een half punt, en een blanco antwoord niets.

Oefen verder met de gratis test